Kiàngī: k/q

khi -> khi

khe -> khe

kha -> qa

kho -> qo

khu -> qu

kiàngī: "w" ê súyōng

só͘-ū -> sólu -> sólwu

Kiàngī: kh -> q

kh -> q

khong - > qong

...

Kiàngī: zóngkiat

1. ch / z

cha –> za
cho –> zo
chu –> zu
chi –> ci
che –> ce

2. chh / s

chh –> cs

3. d

(ēng tī goālâigí)

d = t

4. f

(ēng tī goālâigí)

f = h

5. i / y

i- –> yi (tûliáu jîncseng)
in –> in
it –> it
im –> yim
ia –> ya
io –> yo
iu –> yu
ek –> yek

6. o / l

o –> o
o͘ –> ol

7. q

(ēng tī goālâigí)

q = k

8. r

(ēng tī goālâigí)

(tûliáu te̍ktēng khiugnkháu ū ēng)

r = l

9. v

(ēng tī goālâigí)

v = b

10. w

(ēng tī goālâigí)

w = u

11. x

(ēng tī goālâigí)

x = s

12. –ⁿ

-ⁿ -> gn

13. ̍

̍ –> ˘

Kiàngī: tē 8 siagn

Kā tē 8 siagn ê siagntiāu kìhō ̍ (|) kái ˘.

Pílūn:

si̍t –> sĭt

pe̍h –> pĕh

ye̍k –> yĕk

cia̍p –> ciăp

Kiàngī: hoàha̍k goânsòl ê miâ

Ci̍t pōlhūn goânsòl ê miâ ēsái ēng “Latin/Hàn jīthâu + sòl” ê hêngsek.

Pílūn:

Magnesium (Mg) => Magnesòl

Kah (K) => Kahsòl

Hiāntāi Hànbûn goâncoân ēng tanit Hànjī chò goânsòl miâ, he bô sekha̍p Rômájī.

Cóngsī ci̍t koá khah phólphiàn ê goânsòl, csancsiūgn “thih”, “tâng”, “siah”, “kim” téngténg kèsio̍k súyōng bô yàukín.

Kiàngī: z ê sukhó

Ci̍t pōlhūn ê “c” ētàng khólū kái cò “z”, pílūn nā tī “a”, “o” thâucêng ê sîcūn.

Kiàngī: cāitē ēngsû bô ēng ê jībó, ài siat ūsiat ê holyim

Tī kipún ê 26 ê Latin jībó tiong, ū kúia ê tī Tâigí ê susiá tiong goânsegn bô ēng; m̄koh cóngsī nā siá goālâi sûgí ê sîcūn cin pháign tôsiám.

Csancsiūgn Seyûgn miâ “William” tiong, “W” tio̍h m̄sī kipún Tâigí teh súyōng ê jībó. Suijiân kóng mā ēsái khò imye̍k coán cò “U”, m̄koh hiānsî cusìn po̍kcà, bûnhoà kan ê kauliû cia̍p, goālâigí ê sòlliōng cē, nā lóng ēng giâmkeh ê imye̍k kuilu̍t, Tâigí khipsiu sin tìsek ê hāulu̍t ê cin bái.

Kiàngī cia ê jībó, ài siat ūsiat ê holyim. Ya̍h tio̍h sī múi ci̍t ê bô ēng ê jībó, lóng phoè ci̍t ê Tâigí púnsin ū ēng ê jībó cò in ê holyim, lâi pangcōl lâng ētàng tī bēhiáu goāgí ê cênghêng hā, ēng bólgí ê holyim si̍pkoàn lâi tha̍k goālâi sûgí.

Pílūnkóng ēsái anne siat:

d = t

f = h

q = k

r = l

v = b

w = u

x = s

y = i

z = c

Suijiân anne ittēng ē kap goāgí ê holyim csa cin cē, m̄koh sī khah si̍tcāi ê hongsek, inūi lán lâng bô khólêng kā sólū goāgí ê jībó holyim lóng o̍h tiâu.

Cit khoán ēng katī si̍pkoàn lâi tha̍k goālâi sûgí ê cênghêng tī kîtha gígiân cin phólphiàn. Pílūn Hoatkok ê siútol “Paris”, tī Enggí phengsiá bô kái, itpoagn tha̍k cò [ˈpærɪs]; m̄koh nā ciàu Hoatgí sī [paʁi].

Csiūgn “Paris” cit cióng thongsio̍k ê tēmiâ, lán Tâigí ēsiá coán cò “Palí”, inūi tiāgn ēng, imcat té, súyōng kap líkái lóng bô khùnlân; m̄koh nā csiūgn “Batignolles-Monceau” anne ê sió tēmiâ beh ci̍tê ci̍tê cò imye̍k, sī cin cia̍hla̍t ê tāicì, cíhó ēng goânlâi ê phengsiá kha piānlī.

Kiàngī: jībó ê miâ

Aa a

Bb be

Cc ce

*Dd ti

Ee e

*Ff hu

Gg ge

Hh ha

Ii i

Jj ji

Kk ke

Ll le

Mm am

Nn an

Oo o

Pp pe

*Qq khu

Rr lir

Ss se

Tt te

Uu u

*Vv bui

*Ww ui

*Xx si

Yy yek

Zz zih

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: goākok tēmiâ

Goākok ê tēmiâ ūê ū cin phólphiàn súyōng ê Hànbûnsek hoanye̍k, ēsái kèsio̍k súyōng; ūê Hànbûn miâ cin hàn teh ēng, ēsài ti̍tcia̍p kái ēng goāgí ê phengsiá. 

Yíhā kú lē:

1. Hànbûnsek (goâncéng imye̍k):

Málâisea

Sinkapho

Alahpek

Hoatlânse

Englân

Hôlân

Ji̍tpún

Hânkok

Tiâusián

Rolsea (Lōlsea)

Sepangâ

Phûtôgâ

Akunthêng

Thólníkî

Ìntōl

Oa̍tlâm

Ìntōlnîsea

Pholân

Sūise

Sūitián

2. Hànbûnsek (kánlio̍k hoanye̍k)

Bíkok

Tekkok

Hoatkok

Engkok

Tangkok

Ìnnî

3. Goāgísek phengsiá

Irak (Iraq)

Iran

Ukrayina

Italia

Kanada (Canada)

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: ek ê būntê

Ētàng khólū kā “ek” kái siá chò “yek”, tôsiám imcat sagnlām ê būntê.

Pílūnkóng:

hoanye̍k (翻譯)

yek (億)

bōlye̍k (貿易)

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: y ê sukhó

“im” nā bô imcat sagnlām ê būntê, iê “i” tio̍h mài coán chò “yi”.

Pílūnkóng:

“imcat” (音節)

“hōlyim” (呼音)

“imgak” (音樂)

“siagnyim” (聲音)

"ímliāu" (飲料)

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: r ê súyōng

Ci̍t koá goālâigí ēsái khólū póliû “r” jībó, csancsiūgn “Roma”. Ēng tī jīthâu ê sî holyim kap “l” siokâng.

Iánsengsû mā ēng “r”, mài ēng Tâigí ê coányim “l”, pílūnkong Hànbûn hoan lâi ê “Lōng-bān” (浪漫) kái tńg “Roman”.

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: c ê būntê

ch –> c(?

chh –> cs(?

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: o/o͘ ê būntê

o -> o
o͘ -> ø, oo, ol, or

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: "i" kap "y" ê sukhó

i -> yi / i
ia -> ya /ia
io -> yo / io
iu -> yu / iu
in -> in
im -> im
it -> it
iⁿ -> ign / yign

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: "y" ê súyōng

ēng "y" chi̍tê jībó lâi káisiàn imchat khuhun ê hāukó:

kā goânlâi ēng "i" khíthâu ê imchat ê khíthâu "i" kái siá chò "y" ia̍h "yi", chhanchhiūgn:

tiāniágn -> tiānyiágn

tiān-iáⁿ -> tiāniáⁿ -> tiāniágn -> tiānyágn -> tianyagn

i -> yi
ia -> ya
io -> yo
iu -> yu
in -> in(?
im -> im(?

jînchheng tāisû "i" siōnghó lēgoā, yîchhî ēng "i", "in", kiámchiò tôngyim sû būntê. Sò͘bo̍k "it" mā ēsái mài kái.

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: bô ittēng piau siagntiāu

pe̍hoējī -> pehoeji

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: khìtû liânjīhō

pe̍h-oē-jī -> pēhoējī

Pe̍hoējī káiliông kiàngī: gn/y

kiaⁿ -> kiagn
iha̍k -> yiha̍k
pēⁿīⁿ -> pēgnyīgn